عناوين مختلف چاپ شد. آيينهٴ اخلاق تأليف ويتال دوفور به همان اندازه شهرت يافت؛ آن را ميتوان نوعي فرهنگ اخلاقيات كتاب مقدس به شمار آورد و بارها تا سدهٴ هفدهم چاپ شد.
پيير بارسوير بنديكتي كتابي از همان قبيل تأليف كرد كه به همان اندازه توفيق يافت و اين نشان ميدهد كه در آن زمان تقاضاي زيادي براي فرهنگهاي كتاب مقدس وجود داشت. دايرةالمعارف بارسوير شامل دو بخش بود، تحت عنوانهاي گزيدهٴ اخلاقيات و فهرست اخلاقيات.
به تأكيدي كه براخلاقيات شده توجه كنيد؛ البته محتواي كتاب خيلي جامعتر از اين بود.
مهمترين نام را در آخر ذكر ميكنم. نيكلاي ليرايي فرانسيسي نه تنها بزرگترين
محقق كتاب مقدس در عصر خويش، بلكه در سراسر سدههاي ميانه بود و كتاب او تحت
عنوان بعد از خواندن (1322 - 1332 ) تا قرنها ممتازترين كتاب در نوع خود به شمار ميرفت.
جالب است كه همهٴ فضلاي فوقالذكر فرانسوي بودند، حال آن كه آنان را بيتوجه به مليتشان برگزيدهام و حالاست كه درمييابم همگي از يك ملت بودهاند. شك نيست كه علماي
كتاب مقدس در كشورهاي ديگر هم وجود داشتند، ولي پيداست كه فرانسويان ممتازتر بودند.
7. دفاعيات، مخصوصاً آنچه در ردّ ملحدان نوشتهاند. طبعاً بايد انتظار داشت كه كتابهاي زيادي از سوي كشيشان در دفاع از كليسايشان نوشته شده باشد و معمولاً اين دفاعيات با اشاره به ساير كليساها تأليف شده است. هر دفاعي به آساني به يك حمله تبديل ميشود. مسلماً هميشه رهبري مردم با بهرهبرداري از تعصبات، ناخشنوديها و خشمهايشان آسانتر بوده تا از طريق جلب همدليشان، چون معمولاً اين يكي ضعيفتر از تنفرشان است.
بدين ترتيب رسالههاي بيشماري در دست است كه يهوديان برضد مسيحيان و مسلمانان، يا مسيحيان1 بر ضد يهوديان و مسلمانان، يا مسلمانان بر ضديهوديان و مسيحيان نوشتهاند؛ و در محدودهٴ هر يك از مذاهب هم فرقههاي مختلف به يكديگر تاختهاند. طبعاً برخي افراد در متهم ساختن و معرفي ايمان و الحاد حساسيت زيادي دارند و تحت تأثير مشاجرات كلامي و اعمال تفتيش عقايد اين حساسيت بسيار افزايش يافته بود. براي يوحناي بيست و دوم، كه خود با شور و غيرت درصدد كشف نفاق و خلاف بود، همين اتفاق افتاد واين هنگامي بود كه او مدعي شد قديسان تا روز رستاخيز به ديدار خداوند در ملكوت (لقأالله)2 نايل نخواهند شد. او